این فصل درباره قوانینی است که همه باید از آن‌ها پیروی کنند. قوانین وجود دارند تا جامعه به درستی کار کند و از مردم محافظت می‌کنند. دستگاه قضایی اطمینان حاصل می‌کند که قوانین رعایت می‌شوند، به جرایم رسیدگی می‌کند و کسانی را که قانون را زیر پا می‌گذارند، محکوم می‌کند. حاکمیت قانون (Rättssäkerhet) به این معنی است که با همه در برابر قانون به طور یکسان رفتار می‌شود و حق داشتن یک محاکمه عادلانه وجود دارد.

قوانین اساسی (Grundlagarna)
تغییر قوانین اساسی نسبت به سایر قوانین دشوارتر است. سوئد دارای چهار قانون اساسی است: قانون شکل حکومت، قانون آزادی مطبوعات، قانون اساسی آزادی بیان و قانون جانشینی.

کتاب قانون که شامل قوانین پادشاهی سوئد است.

قانون شکل حکومت (Regeringsformen)
قانون شکل حکومت بیان می‌کند که تمام قدرت عمومی از مردم ناشی می‌شود، پارلمان (ریگسداگ) قوانین را وضع می‌کند و دولت کشور را اداره می‌کند. این قانون آزادی‌ها و حقوق اساسی شهروندان را تضمین می‌کند، نقش رئیس دولت را توصیف کرده و نحوه کارکرد ادارات دولتی را شرح می‌دهد.
از قانون شکل حکومت: تمام قدرت عمومی در سوئد از مردم ناشی می‌شود. قدرت عمومی باید با احترام به ارزش برابر همه انسان‌ها و برای آزادی و کرامت فردی اعمال شود

قانون آزادی مطبوعات (Tryckfrihetsförordningen)
قانون آزادی مطبوعات از آزادی بیان در قالب چاپی محافظت می‌کند. این قانون به همه حق می‌دهد کتاب‌ها، روزنامه‌ها و مجلات را آزادانه منتشر کنند.

قانون اساسی آزادی بیان (Yttrandefrihetsgrundlagen)
قانون اساسی آزادی بیان به همه حق می‌دهد که افکار و نظرات خود را آزادانه بیان کنند، برای مثال در رادیو، تلویزیون و روزنامه‌های روزانه. هر کسی که در سوئد زندگی می‌کند حق دارد در انجمن‌ها عضو شود، انجمن تشکیل دهد و تظاهرات کند. بنابراین، قانون آزادی مطبوعات و قانون اساسی آزادی بیان، حق بیان نظرات را محافظت می‌کنند، اما برخی اظهارات طبق قانون ممنوع هستند. برای مثال، توهین و افترا به افراد یا گروه‌ها ممنوع است. چنین جرایمی «افترا» (förtal)، «تحریک علیه گروه قومی» (hets mot folkgrupp) یا «جرم ناشی از نفرت» (hatbrott) نامیده می‌شوند. همچنین انتشار اطلاعاتی که می‌تواند به امنیت سوئد آسیب برساند، برای مثال اسرار دفاعی سوئد، ممنوع است.

قانون جانشینی (Successionsordningen)
قانون جانشینی قانون اساسی‌ای است که تعیین می‌کند چه کسی پس از پادشاه یا ملکه فعلی، پادشاه یا ملکه خواهد شد.

حق دسترسی عمومی به طبیعت در قانون اساسی محافظت شده است
«حق دسترسی عمومی» (allemansrätten) گسترده سوئدی در قانون شکل حکومت محافظت می‌شود. این قانون می‌گوید که شما در طبیعت چه کاری می‌توانید انجام دهید و چه کاری را نمی‌توانید. حق دسترسی عمومی به همه فرصت می‌دهد که بدون توجه به اینکه مالک زمین کیست، در طبیعت حضور داشته باشند. پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، قایقرانی، برپایی چادر، روشن کردن آتش و چیدن میوه‌ها، قارچ‌ها و گل‌ها کاملاً مجاز است. اما لازم است مسئولیت‌پذیر باشید و به طبیعت آسیب نرسانید یا مالک زمین را آزار ندهید. برای مثال، رفتن به مزارع کشاورز، ورود به باغ دیگران یا ریختن زباله در طبیعت مجاز نیست. برخی از گیاهان نادر هستند و توسط قانون محافظت می‌شوند. شما اجازه چیدن آن‌ها را ندارید.

حق دسترسی عمومی به طبیعت یک سنت بسیار قدیمی است که در قانون اساسی محافظت شده است.

دستگاه قضایی (Rättsväsendet)
دستگاه قضایی سوئد از ادارات دولتی مختلفی تشکیل شده است که تلاش می‌کنند اطمینان حاصل کنند قوانین رعایت می‌شوند و دولت قدرت خود را مطابق قانون اعمال می‌کند:
پلیس از جرم پیشگیری می‌کند، در مورد آن تحقیق کرده و با آن مبارزه می‌کند.
دادستانی (Åklagarmyndigheten) تصمیم می‌گیرد که آیا افرادی که به جرم مشکوک هستند باید در دادگاه محاکمه شوند یا خیر.
دادگاه‌ها (Domstolar) شواهد را بررسی کرده و سپس در مورد مجازات، مانند جریمه یا زندان، یا تبرئه تصمیم‌گیری می‌کنند.
اداره حمایت از قربانیان جرم (Brottsoffermyndigheten) از افرادی که قربانی جرم شده‌اند مراقبت می‌کند.
سازمان زندان‌ها و خدمات مراقبتی (Kriminalvården) مسئولیت‌هایی از جمله اداره زندان‌ها و اطمینان از گذراندن دوران محکومیت افراد محکوم را بر عهده دارد.

حاکمیت قانون (Rättssäkerhet)
حاکمیت قانون به این معنی است که با همه در برابر قانون به طور یکسان رفتار می‌شود و محاکمه عادلانه انجام می‌گیرد. هیچ‌کس نباید بدون فرآیندی که در آن شواهد و حقایق به دقت بررسی می‌شوند، محکوم شود. دادگاه‌ها مستقل هستند. دولت یا پارلمان نمی‌توانند دیکته کنند که آن‌ها چگونه باید قضاوت کنند. حاکمیت قانون همچنین به این معنی است که همه حق دارند با کمک یک وکیل از خود دفاع کنند و در صورت اعتقاد به نادرست بودن حکم، به آن اعتراض کنند.

دادگاه‌ها (Domstolar)
دادگاه‌ها ارزیابی می‌کنند که آیا کسی مقصر جرم است یا خیر و در صورت مقصر بودن، چه مجازاتی، مانند جریمه یا زندان، باید دریافت کند. فرد مشکوک به جرم باید تا زمانی که جرمش ثابت نشده، بی‌گناه تلقی شود. دادگاه‌ها همچنین زمانی که افراد اختلاف دارند، مثلاً در اختلافات حضانت بین والدین (پرونده‌های مدنی)، کمک می‌کنند. اعتراض به حکم امکان‌پذیر است، به این معنی که از یک دادگاه بالاتر خواسته می‌شود دوباره به پرونده نگاه کند.
سه سطح دادگاه وجود دارد:
دادگاه بدوی (Tingsrätten) – دادگاه مرحله اول، جایی که پرونده‌های کیفری و مدنی شروع می‌شوند.
دادگاه تجدیدنظر (Hovrätten) – پرونده‌هایی را که از دادگاه بدوی به آن‌ها اعتراض شده است، بررسی می‌کند.
دیوان عالی (Högsta domstolen) – فقط پرونده‌های مهم خاصی را که قبلاً از دادگاه بدوی و تجدیدنظر عبور کرده‌اند، بررسی می‌کند.

محاکمات در دادگاه‌ها برگزار می‌شوند، مثلاً در دادگاه بدوی

پلیس (Polisen)
وظیفه پلیس حفظ قانون و نظم، پیشگیری از جرم و تحقیق در مورد آن است. پلیس با مدارس، شهرداری‌ها، شرکت‌ها، انجمن‌ها و سایر ادارات دولتی همکاری می‌کند تا جامعه را امن کند. پلیس می‌تواند به افرادی که قربانی جرم شده‌اند یا نیاز به محافظت دارند، کمک کند. همچنین اگر چیز خطرناک یا مشکوکی دیدید، می‌توانید با پلیس تماس بگیرید. پلیس برای شهروندان سوئدی پاسپورت و کارت شناسایی ملی صادر می‌کند و در مورد مجوزهای مختلف، مثلاً برای تظاهرات، تصمیم‌گیری می‌کند

تحقیقات جنایی (Brottsutredning)
هنگامی که کسی به جرم مشکوک است، فرآیندی برای تضمین حاکمیت قانون وجود دارد:
گزارش پلیس (Polisanmälan): شخصی که قربانی جرم شده است، آن را به پلیس گزارش می‌دهد.
بازجویی (Förhör): پلیس اطلاعات بیشتری برای درک اتفاق می‌گیرد.
تحقیقات مقدماتی (Förundersökning): پلیس شواهد جمع‌آوری کرده و با شاهدان صحبت می‌کند.
بازداشت توسط دادستان (Anhållan): اگر پلیس شک قوی نسبت به کسی داشته باشد، آن فرد می‌تواند دستگیر شود. سپس دادستان می‌تواند آن فرد را بازداشت کند. فرد مشکوک می‌تواند تا 72 ساعت در بازداشت بماند.
زندان موقت (Häktning): اگر شواهد افزایش یابد و شک‌ها قوی‌تر شوند، فرد ممکن است به زندان موقت فرستاده شود. این به این معنی است که دادگاه تصمیم می‌گیرد فرد مشکوک برای مدت طولانی‌تری در زندان نگهداری شود.

محاکمه (Rättegång)
پس از تحقیقات جنایی، دادستان تصمیم می‌گیرد که آیا محاکمه‌ای در دادگاه برگزار شود یا خیر. در طول محاکمه، دادستان سعی می‌کند ثابت کند که فرد متهم به جرم (مدعی‌علیه)، مجرم است. مدعی‌علیه حق داشتن وکیل مدافع را دارد که می‌تواند شواهد دادستان را زیر سوال ببرد و شواهد خود را ارائه دهد. قاضی به استدلال‌های آن‌ها گوش می‌دهد و تعیین می‌کند که آیا متهم مجرم است و در این صورت چه مجازاتی باید صادر شود. فرد می‌تواند به جریمه یا زندان، در میان سایر مجازات‌ها، محکوم شود. اگر فرد بی‌گناه تشخیص داده شود، تبرئه می‌شود. در دادگاه بدوی، افرادی به نام «نمن‌دمان» (قضات غیرحرفه‌ای/هیئت منصفه) نیز همراه با قاضی قضاوت می‌کنند. آن‌ها قرار است نماینده عموم مردم باشند و شفافیت در فرآیند قانونی ایجاد کنند. این قضات غیرحرفه‌ای توسط احزاب سیاسی انتخاب می‌شوند.

سن مسئولیت کیفری و ثبت سوابق (Straffmyndighet och belastningsregister)
در سوئد، فرد از سن 15 سالگی به سن مسئولیت کیفری می‌رسد و می‌تواند برای جرم تحت تعقیب قرار گیرد. در طول سال 2026، دولت پیشنهادی ارائه داد که سن مسئولیت کیفری برای جرایم سنگین به 13 سال کاهش یابد. وقتی کودک کوچک‌تری مرتکب عمل مجرمانه می‌شود، خدمات اجتماعی تصمیم می‌گیرد که چه اتفاقی برای کودک بیفتد. هر کسی که به خاطر جرایم سنگین خاص محکوم شود، در یک سیستم به نام «ثبت سوابق کیفری» (belastningsregister) ثبت می‌شود. این می‌تواند دریافت شغل، گواهینامه رانندگی یا شهروندی را دشوارتر کند.