این فصل در مورد قوانینی است که همه باید از آن‌ها پیروی کنند. قوانین وجود دارند تا جامعه به درستی کار کند و از مردم محافظت می‌کنند. سیستم عدلی و قضایی اطمینان حاصل می‌کند که قوانین رعایت می‌شوند، به جرایم رسیدگی می‌کند و کسانی را که قانون را نقض می‌کنند، مجازات می‌کند. حاکمیت قانون (Rättssäkerhet) به این معناست که با همه در برابر قانون به طور یکسان رفتار می‌شود و حق داشتن یک محاکمه عادلانه وجود دارد.

قوانین اساسی (Grundlagarna)
تغییر قوانین اساسی نسبت به سایر قوانین دشوارتر است. سویدن دارای چهار قانون اساسی است: قانون شکل حکومت، قانون آزادی مطبوعات، قانون اساسی آزادی بیان و قانون جانشینی.

کتاب قانون که شامل قوانین پادشاهی سویدن است.

قانون شکل حکومت (Regeringsformen)
قانون شکل حکومت بیان می‌کند که تمام قدرت عمومی از مردم منشأ می‌گیرد، پارلمان (ریگسداگ) قوانین را وضع می‌کند و دولت کشور را اداره می‌کند. این قانون آزادی‌ها و حقوق اساسی شهروندان را تضمین می‌کند، نقش رئیس دولت را توصیف کرده و نحوه کارکرد ادارات دولتی را شرح می‌دهد.
از قانون شکل حکومت: تمام قدرت عمومی در سویدن از مردم منشأ می‌گیرد. قدرت عمومی باید با احترام به ارزش برابر همه انسان‌ها و برای آزادی و کرامت فردی اعمال شود.

قانون آزادی مطبوعات (Tryckfrihetsförordningen)
قانون آزادی مطبوعات از آزادی بیان در قالب چاپی محافظت می‌کند. این قانون به همه حق می‌دهد کتاب‌ها، روزنامه‌ها و مجلات را آزادانه منتشر کنند.

قانون اساسی آزادی بیان (Yttrandefrihetsgrundlagen)
قانون اساسی آزادی بیان به همه حق می‌دهد که افکار و نظریات خود را آزادانه بیان کنند، به طور مثال در رادیو، تلویزیون و روزنامه‌های روزانه. هر کسی که در سویدن زندگی می‌کند حق دارد در انجمن‌ها عضو شود، انجمن تشکیل دهد و تظاهرات کند. بنابراین، قانون آزادی مطبوعات و قانون اساسی آزادی بیان، حق بیان نظریات را محافظت می‌کنند، اما برخی اظهارات طبق قانون ممنوع هستند. به طور مثال، توهین و افترا به افراد یا گروه‌ها ممنوع است. چنین جرایمی به نام «افترا» (förtal)، «تحریک علیه گروه قومی» (hets mot folkgrupp) یا «جرم ناشی از نفرت» (hatbrott) یاد می‌شوند. همچنان انتشار اطلاعاتی که می‌تواند به امنیت سویدن آسیب برساند، به طور مثال اسرار دفاعی سویدن، ممنوع است.

قانون جانشینی (Successionsordningen)
قانون جانشینی قانون اساسی‌ای است که تعیین می‌کند چه کسی پس از پادشاه یا ملکه فعلی، پادشاه یا ملکه خواهد شد.

حق دسترسی عمومی به طبیعت در قانون اساسی محافظت شده است
«حق دسترسی عمومی» (allemansrätten) گسترده سویدنی در قانون شکل حکومت محافظت می‌شود. این قانون می‌گوید که شما در طبیعت چه کاری می‌توانید انجام دهید و چه کاری را نمی‌توانید. حق دسترسی عمومی به همه فرصت می‌دهد که بدون در نظر داشت اینکه مالک زمین کیست، در طبیعت حضور داشته باشند. پیاده‌روی، بایسکل‌رانی، قایق‌رانی، برپایی خیمه، روشن کردن آتش و چیدن توت‌ها، سمارق‌ها و گل‌ها کاملاً مجاز است. اما لازم است مسئولیت‌پذیر باشید و به طبیعت آسیب نرسانید یا مالک زمین را آزار ندهید. به طور مثال، رفتن به کشتزارهای دهقان، ورود به باغ دیگران یا انداختن کثافات در طبیعت مجاز نیست. برخی از نباتات نایاب هستند و توسط قانون محافظت می‌شوند. شما اجازه چیدن آن‌ها را ندارید.

حق دسترسی عمومی به طبیعت یک عنعنه (سنت) بسیار قدیمی است که در قانون اساسی محافظت شده است.

سیستم عدلی و قضایی (Rättsväsendet)
سیستم عدلی و قضایی سویدن از ادارات دولتی مختلفی تشکیل شده است که تلاش می‌کنند اطمینان حاصل کنند قوانین رعایت می‌شوند و دولت قدرت خود را مطابق قانون اعمال می‌کند:
پولیس از جرم پیشگیری می‌کند، در مورد آن تحقیق کرده و با آن مبارزه می‌کند.
سارنوالی (Åklagarmyndigheten) تصمیم می‌گیرد که آیا افرادی که به جرم مشکوک هستند باید در محکمه محاکمه شوند یا خیر.
محاکم (Domstolar) شواهد را بررسی کرده و سپس در مورد مجازات، مانند جریمه یا زندان، یا برائت تصمیم‌گیری می‌کنند.
اداره حمایت از قربانیان جرم (Brottsoffermyndigheten) از افرادی که قربانی جرم شده‌اند مراقبت می‌کند.
سازمان زندان‌ها (Kriminalvården) مسئولیت‌هایی از جمله اداره محابس و اطمینان از سپری کردن دوران محکومیت افراد محکوم را بر عهده دارد.

حاکمیت قانون (Rättssäkerhet)
حاکمیت قانون به این معناست که با همه در برابر قانون به طور یکسان رفتار می‌شود و محاکمه عادلانه انجام می‌گیرد. هیچ‌کس نباید بدون پروسه‌ای که در آن شواهد و حقایق به دقت بررسی می‌شوند، محکوم شود. محاکم مستقل هستند. دولت یا پارلمان نمی‌توانند دیکته کنند که آن‌ها چگونه باید قضاوت کنند. حاکمیت قانون همچنان به این معناست که همه حق دارند با کمک یک وکیل مدافع از خود دفاع کنند و در صورت اعتقاد به نادرست بودن حکم، به آن اعتراض (استیناف‌خواهی) کنند.

محاکم (Domstolar)
محاکم ارزیابی می‌کنند که آیا کسی مقصر جرم است یا خیر و در صورت مقصر بودن، چه مجازاتی، مانند جریمه یا زندان، باید دریافت کند. فرد مشکوک به جرم باید تا زمانی که جرمش ثابت نشده، بی‌گناه تلقی شود. محاکم همچنان زمانی که افراد اختلاف دارند، مثلاً در اختلافات حضانت بین والدین (دوسیه‌های مدنی)، کمک می‌کنند. اعتراض به حکم امکان‌پذیر است، به این معنا که از یک محکمه بالاتر خواسته می‌شود دوباره به دوسیه نگاه کند.
سه سطح محکمه وجود دارد:
محکمه ابتداییه (Tingsrätten) – محکمه مرحله اول، جایی که دوسیه‌های جزایی و مدنی شروع می‌شوند.
محکمه استیناف (Hovrätten) – دوسیه‌هایی را که از محکمه ابتداییه به آن‌ها اعتراض شده است، بررسی می‌کند.
ستره محکمه (Högsta domstolen) – فقط دوسیه‌های مهم خاصی را که قبلاً از محکمه ابتداییه و استیناف عبور کرده‌اند، بررسی می‌کند.

محاکمات در محاکم برگزار می‌شوند، مثلاً در محکمه ابتداییه.

پولیس (Polisen)
وظیفه پولیس حفظ قانون و نظم، پیشگیری از جرم و تحقیق در مورد آن است. پولیس با مکاتب، شاروالی‌ها، شرکت‌ها، انجمن‌ها و سایر ادارات دولتی همکاری می‌کند تا جامعه را امن بسازد. پولیس می‌تواند به افرادی که قربانی جرم شده‌اند یا نیاز به محافظت دارند، کمک کند. همچنان اگر چیز خطرناک یا مشکوکی دیدید، می‌توانید با پولیس تماس بگیرید. پولیس برای شهروندان سویدنی پاسپورت و تذکره ملی (کارت هویت) صادر می‌کند و در مورد جوازهای مختلف، مثلاً برای تظاهرات، تصمیم‌گیری می‌کند.

تحقیقات جنایی (Brottsutredning)
زمانی که کسی به جرم مشکوک است، پروسه‌ای برای تضمین حاکمیت قانون وجود دارد:
راپور پولیس (Polisanmälan): شخصی که قربانی جرم شده است، آن را به پولیس راپور می‌دهد.
بازجویی (Förhör): پولیس معلومات بیشتری برای درک اتفاق می‌گیرد.
تحقیقات ابتدایی (Förundersökning): پولیس شواهد جمع‌آوری کرده و با شاهدان صحبت می‌کند.
بازداشت (Anhållan): اگر پولیس شک قوی نسبت به کسی داشته باشد، آن فرد می‌تواند دستگیر شود. سپس سارنوال می‌تواند آن فرد را بازداشت کند. فرد مشکوک می‌تواند تا 72 ساعت در بازداشت بماند.
توقیف/زندان موقت (Häktning): اگر شواهد افزایش یابد و شک‌ها قوی‌تر شوند، فرد ممکن است به توقیف فرستاده شود. این به این معناست که محکمه تصمیم می‌گیرد فرد مشکوک برای مدت طولانی‌تری در زندان نگهداری شود.

محاکمه (Rättegång)
پس از تحقیقات جنایی، سارنوال تصمیم می‌گیرد که آیا محاکمه‌ای در محکمه برگزار شود یا خیر. در جریان محاکمه، سارنوال سعی می‌کند ثابت کند که فرد متهم به جرم (مدعی‌علیه)، مجرم است. مدعی‌علیه حق داشتن وکیل مدافع را دارد که می‌تواند شواهد سارنوال را زیر سوال ببرد و شواهد خود را ارائه دهد. قاضی به استدلال‌های آن‌ها گوش می‌دهد و تعیین می‌کند که آیا متهم مجرم است و در این صورت چه مجازاتی باید صادر شود. فرد می‌تواند به جریمه یا زندان، در میان سایر مجازات‌ها، محکوم شود. اگر فرد بی‌گناه تشخیص داده شود، برائت حاصل می‌کند. در محکمه ابتداییه، افرادی به نام «نمن‌دمان» (nämndemän / هیئت منصفه) نیز همراه با قاضی قضاوت می‌کنند. آن‌ها قرار است نماینده عموم مردم باشند و شفافیت در پروسه قانونی ایجاد کنند. این افراد توسط احزاب سیاسی انتخاب می‌شوند.

سن مسئولیت جزایی و ثبت سوابق (Straffmyndighet och belastningsregister)
در سویدن، فرد از سن 15 سالگی به سن مسئولیت جزایی می‌رسد و می‌تواند برای جرم تحت تعقیب قرار گیرد. در جریان سال 2026، دولت پیشنهادی ارائه داد که سن مسئولیت جزایی برای جرایم سنگین به 13 سال کاهش یابد. وقتی طفل کوچک‌تری مرتکب عمل مجرمانه می‌شود، خدمات اجتماعی تصمیم می‌گیرد که چه اتفاقی برای طفل بیفتد. هر کسی که به خاطر جرایم سنگین خاص محکوم شود، در یک سیستم به نام «ثبت سوابق جزایی» (belastningsregister) ثبت می‌شود. این می‌تواند دریافت وظیفه (کار)، لایسنس دریوری یا شهروندی را دشوارتر بسازد.